تاریخ انتشار : ١٣٩٧/٠۵/١٧ |


رسانه ها بازوان توانمند یاری رسان به مدیریت شهری

روزنامه هگمتانه

امروزه اقشار مختلفی در جامعه وجود دارد که می تواند به انحای مختلف در مدیریت شهری و افزایش آگاهی مردم نسبت به این موضوع تأثیرگذار باشد؛ یکی از این اقشار تأثیرگذار در مدیریت شهری رسانه ها هستند

گروه شهر خوب شهروند خوب: رسانهها به عنوان منابع آگاهی دهنده هستند که در تنویر افکار عمومی، آگاهی بخشی به جامعه و رفع مشکلات و معضلات جامعه و مردم نقش بسزایی دارند، در شهر همدان نیز چندین روزنامه محلی، خبرگزاری، سایتهای خبری و... فعال هستند که هریک نقش مهمی در آگاهی بخشی به شهروندان، بیان دغدغهها و مسائل و مشکلات شهر ایفا میکنند و این رسانهها و مطبوعات هستند که میتوانند به عنوان بازوان توانمند در کنار مدیریت شهری و شهروندان به رشد اعتلای شهر کمک کنند و از سویی اهرمی برای جلب مشارکتهای شهروندی باشند.

در یک جامعه با فرهنگ و رو به رشد عناصر و مؤلفههای گوناگون در حوزههای مختلف تلاش میکنند تا نقش و جایگاه مناسب و در خور خود را به دست آورده و در نهادینه سازی و بهرهمندی از آن تمام تلاش و کوشش خود را به کار میبرند و در نظام فرهنگ عمومی حقوق شهروندی، مدیریت شهری و مشارکت شهروندی یکی از حوزههای وسیع جامعه است.

امروز عوامل مختلفی در توسعه تبیین و تحکیم جامعه نقش ایفا میکنند، در این بین رسانهها و وسایل ارتباط جمعی به عنوان ابزارهایی است که میتواند در تعمیق و ترویج هر موضوعی که از جایگاه خطیری برخوردار باشد، از سویی دیگر ارتباطات به عنوان رکن اساسی زندگی اجتماعی بشر همواره مطرح بوده و در طول تاریخ بشر ارتباطات به شکلهای مختلف زمینه رفاه و پیشرفت بشر را فراهم کرده است.

در جهان امروز نیز با توسعه و گسترش ارتباطات، به خصوص ارتباطات الکترونیکی و کامپیوتری، نقش این عامل در افزایش رفاه، ترقی و پیشرفت جامعه بشری صد چندان شده و به عنوان یک نقش محوری برای رسیدن به توسعه مطرح است.

رسانهها در دنیای کنونی و عصر ارتباطات نقش و جایگاه ویژهای به دست آوردهاند و به نوعی به عنوان چشمان بیدار جامعه در حال فعالیت هستند، رسانهها با توجه به جایگاهی که در بین مردم و افکار عمومی دارند میتوانند در زمینههای مختلفی بسیار تأثیرگذار باشند، این رسانهها هستند که تعیین میکنند مردم به چه چیزی و چگونه به آن فکر کنند.

از رویکردی دیگر، نگرش ساختاری به ارتباطات و توسعه، ارتباطات را زیرساخت و پیش شرط رشد و توسعه میداند و ارتباطات میتواند آگاهی بخش باشد و به سازماندهی و بسیج تودهها برای دگرگونی اجتماعی که به توسعه اجتماعی میانجامد، کمک کند.

ارتباطات بخش اساسی و فراگیر از نظام حیات بخش جامعه است و نحوه کاربرد مؤثر ارتباطات در شتاب بخشیدن به توسعه و کاهش دشواریهای آن نیز از محورهای اساسی به شمار میرود.

با توجه به پیشرفت جامعه در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی به یقین آگاه سازی شهروندان از حقوق و وظایف خود در محدوده فرهنگ و زندگی شهری از قدمهای اصلی و مؤثر است و مسؤلان فرهنگی و اصحاب رسانه باید با به وجود آوردن زمینه آگاهی شهروندان از حقوق و تکالیف خویش در عرصههای اجتماعی اقدامی شایسته درراستای نهادینه شدن حقوق شهروندی انجام دهند.

جریان آگاه سازی جامعه میتواند در بسترهای مختلفی مانند ارتباطات و مطبوعات قوام پیدا کند، بنابراین نقش ارتباطات و مطبوعات در تحکیم حقوق شهروندی امری انکارناپذیر است!

رسانهها با انتقال اطلاعات ارزشها و هنجارها از نسلی به نسل دیگر کارکرد انتقالی خود را نشان میدهند بدین وسیله رسانهها به یگانگی و انسجام اجتماعی و گسترش آن کمک میکند و اساس تجربیات مشترک را توسعه میدهند و مقدمات جامعهپذیری را مهیا میکنند.

در قبال وظایف مدیریت شهری که در برگیرنده حقوق شهروندی نیز هستند؛ متقابلاً شهروندان در ارتباط با شهر و مدیریت شهری دارای وظایف و تکالیفی هستند که عمل به این وظایف و تکالیف در ارتباط دو سویه با حقوق آنها از مدیریت شهری باعث ارتقای فضیلت جامعه شهری، تأمین سعادت و ایمنی شهری میشود که در این راستا ابزار ارتباطات و رسانه میتواند به عنوان اهرمی برای آگاهی شهروندان مورد استفاده قرار بگیرد.

رسانههای همگانی؛ به خصوص رادیو، تلویزیون و مطبوعات با رسوخ سریع در میان جوامع، نقش همهگیری در جوامع به عهده دارند، در یک تقسیمبندی کلی رسانهها عبارتند از صدا و سیما، مطبوعات، شبکه اینترنت، خبرگزاریها و رسانههای سنتی هر جامعه مانند منبر؛ رسانهها بسته به نوع خود، با گستردگی برد یا تأثیر خود و یا ترکیبی از آنها میتوانند نقش مهمی در ساخت فرهنگی جمعی داشته باشند و چگونگی این نقش تابع شکل استفاده از آنهاست که مثبت یا منفی بودن عملکرد آنها را مشخص میسازد.

یکی از عمده‌‌ترین نقشهای رسانه تأثیری است که بر فرهنگ مردم میگذارد، پیش از همهگیر شدن ارتباطات از طریق رسانههای همگانی، مدرسه تنها مکان تعلیم و تربیت بود و معلم تنها سخنگو و شارح علم؛ کتاب نیز عمومیترین وسیله اطلاع از دانش بشری به شمار میآمد اما بعد از مدرسه، در مقام دوم، خانواده جای داشت که در آنجا نیز روابط محدود، حاکمیت اخلاقیات و فرمانبرداری و تمکین از بزرگان نقش اساسی داشت.

اکنون رسانههای همگانی، به دلیل تنوع زیاد، در برگرفتن تمام اقشار جامعه، نفوذ در کوچکترین واحدهای اجتماعی و قابل استفاده بودن در هر زمان، آن وضعیت پیشین را بر هم زدهاند؛ آنچه جوان و نوجوان دیروز از طریق معلم و کتاب و با اتکا بر سنتهای آموزشی یاد میگرفت، اکنون بدون همه این تمهیدات در اختیار دارد.، در واقع، رسانهها بسیاری از سلسله مراتب و فاصلهها را از میان برداشتهاند و دسترسی به منابع اصلی را آسانتر کردهاند.

این مهمترین خصلت رسانههاست که میتواند آثار کاملاً مخرب یا کاملاً سازنده بر جای گذارد! و اگر سیاست فرهنگی و راهبرد آموزشی مشخصی وجود داشته باشد، رسانهها نه تنها میتوانند در باروری فرهنگ جمعی نقش اساسی داشته باشند؛ بلکه بخصوص در کشورهای در حال توسعه، میتوانند بسیاری از کمبودها را نیز جبران کنند و بر مشکلاتی چون فقر علمی، فقر فرهنگی و عدم آشنایی به حقوق و تکالیف شهروندی فائق آیند!

کارکرد رسانهها در عصر ارتباطات، بیشک در همه عرصهها انکارناپذیر است، رسانهها دارای طیف وسیعی از کارکردهای متنوع و مختلف هستند، و واقعیت این است که توسعه اقتصادی و فرهنگی مستلزم آموزش و آگاه سازی و آماده کردن افکار عمومی برای بهرهبرداری از امکانات مادی و معنوی است.

در این میان نقش رسانهها به عنوان یکی از شاخصهای مهم توسعه فرهنگی آشکار میشود، مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی در یک جامعه دموکراتیک با کارکردهای خود از قبیل اطلاع رسانی، آموزشی، تفریحی، سرگرمی و... به توسعه همه جانبه کمک میکند!

* آموزش شهروندان از اموری است که همه رسانهها باید به آن توجه داشته باشند

در آستانه روز خبرنگار و با توجه به نقش پر اهمیت رسانهها در همدان بر آن شدیم تا گفتگویی با فعالان رسانه استان همدان داشتیم، سرپرست خبرگزاری مهر در استان همدان در گفتگو با خبرنگار هگمتانه در پاسخ به سوال نقش رسانهها در آموزشهای شهروندی چیست، اظهار کرد: رسانهها میتوانند زمینههایی برای افزایش مهارتهای شهروندی ایجاد کنند یا نسبت به یک فرهنگ، آداب و رسوم حساسیت ایجاد کنند و مؤثر واقع شوند.

*رسانهها چگونه میتوانند مدیریت شهری را در راستای داشتن یک شهر خوب کمک کنند؟

پروین قادری دانشمند در این خصوص بیان کرد: در ابتدا باید مدیریت شهری به جایگاه رسانه در این زمینه توجه ویژه داشته باشد و از ظرفیت این بخش بهره لازم را ببرد.

مدیریت شهری باید رسانهها را بازوی توانمندی بداند که با ارائه طرحهایی متناسب با نیازهای شهروندان، مجموعه شهر را در اداره بهتر امور کمک خواهد کرد.

از نظر بنده رسانههای همدان، شهرداری را بنگاه اقتصادی برای رسانه خود میدانند و بیشتر از آنکه در ارائه طرح و راهکار برای بهبود مدیریت شهر فعال باشند به انعکاس خبرهایی میپردازند که شاید اهمیت آن چندان زیاد نباشد.

اینکه تعدادی ماشین آلات به ناوگان خدمات شهری همدان اضافه شده و یا اینکه در جلسهای چه مطالبی عنوان شده درست است که به اندازه خود مهم است اما جامعه هدف برای مدیریت شهری همدان حداقل 300-200 هزار نفر را شامل میشود که شاید کمتر از 20 هزارنفر از آنها به این مسائل دقت داشته باشند.

رسانهها باید عملکرد مدیریت شهری را از نگاه شهروندان بررسی و انتظارات شهروندان را بیان کنند و با ارائه راهکار به کمک مدیریت شهری همدان بیایند که متأسفانه این موضوع مورد غفلت واقع شده است.

*عدم درک برخی مدیران از نقش رسانهها در جامعه

در ادامه نیز یکی از خبرنگاران فعال استان همدان در گفتگو با خبرنگار هگمتانه و در پاسخ به این سوال که با توجه به اثرگذاری رسانه در دنیای کنونی به نظر شما نقش رسانهها در آموزشهای شهروندی چیست، گفت: دنیای امروز با توجه به وجود رسانههای ارتباط جمعی گسترده به عصر ارتباطات و اطلاعات تبدیل شده و با وجود رسانه نوظهور شبکههای مجازی میتوان گفت که رسانه زندگی مردم را تسخیر کرده و مردم مدت زمان زیادی از یک روز خود را با دیدن تلویزیون و گوش دادن رادیو و فعالیت در شبکههای مجازی و خواندن نشریات سپری میکنند و هر روز با حجم زیادی از اطلاعات در مورد مسائل مختلف دریافت میکنند، که یکی از این مسائل میتواند آموزشهای شهروندی باشد اما متأسفانه به دلیل عدم درک برخی مسؤولان از اهمیت تأثیرگذاری رسانهها جمعی؛ در نتیجه آن گونه که باید و شاید به رسانهها اهمیت نمیدهند و در حالی که مردم بسیار تحت تأثیر رسانه قرار دارند.

*رسانهها یاریگر مدیریت شهری در افزایش جذب مشارکتهای شهروندی

محمدی در ادامه گفتگو در مورد چگونگی کمک کردن رسانهها به مدیریت شهری نیز اظهار کرد: قطعا رسانهها میتوانند مدیریت شهری را در راستای داشتن یک شهر خوب کمک کنند؛ چرا که نقاط ضعف و قوت یک مسئله و ایرادات آن و یا اقدامات انجام شده در شهر از سوی مدیریت شهری از سوی رسانهها به خوبی بیان میشود.

رسانهها میتوانند با نظرخواهی از مردم و انتقال خواستههای آنها در حوزه شهر به مدیریت شهری کنند که بیشتر به اقدامی که انجام میدهند توجه کنند از طرفی ممکن است مدیریت شهری به دلیل گستردگی حوزه فعالیت از مواردی غافل شده و یا کمتر توجه کند که رسانهها با انعکاس این موارد، آن را به مدیریت شهری یادآوری میکند.

*نقش خبرنگاران در زمینه مدیریت شهری چیست؟

محمدی در پاسخ به خبرنگار هگمتانه تصریح کرد: همیشه از خبرنگاران به عنوان چشم بیدار جامعه یاد شده پس خبرنگاران نماینده مردم برای انتقال مشکلات به مسؤولان هستند و با این شرایط یک مدیریت شهری در زمانی خوب و با هوش رفتار خواهد کرد که از ظرفیت خبرنگاران و رسانهها برای ارائه اقدامات انجام شده، آموزشهای شهروندی، شنیدن صحبتهای مردم و نظرات کارشناسان برای بهتر شدن عملکرد خود استفاده میکند.

و اما در نهایت باید اذعان کرد که استفاده از رسانهها در تقویت مشارکت شهروندی با توجه به اهمیت و جایگاه آنها در تنویر افکار عمومی نیازمند ایجاد یک تعامل دوسویه و یا ایجاد زمینههای لازم برای این کار از سوی هر دو طرف یعنی مدیریت شهری و رسانهها است.

 
    پایگاه اطلاع رسانی شهرداری همدان     شهر الکترونیک همدان